Pokrzyk wilcza jagoda nasion (Atropa belladonna)

Pokrzyk wilcza jagoda nasion (Atropa belladonna)

Cena za opakowanie 5 nasion.

Atropa Belladonna, czyli diabelska wiśnia, była używana od ponad dwóch tysiącleci jako lekarstwo, kosmetyki, trucizna i czarownica. Belladonna to wieloletnia, rozgałęziona roślina z nasionami, dorastająca do 1,5 metra wysokości, z liśćmi o długości 12-13 cm i fioletową łodygą. Zamiera zimą i ponownie kiełkuje wiosną.

Od wieków czarownice używają go w formułach, weneckie kobiety w ogóle, a zwłaszcza „nocne panie” do poszerzania oczu, a obecnie jest on stosowany jako lekarstwo na chorobę lokomocyjną, IBS i inne choroby jelit. Belladonna była również używana do zatruwania całych armii podczas wojny. Mówi się, że Szatan osobiście zajął się tą rośliną i swoimi małymi „diabelskimi wiśniami”.

Zawiera alkaloidy psychotropowe / toksyczne / ratujące życie, w tym atropinę. Ta roślina jest lekarstwem, halucynogenem i trucizną. Śmierć może (i zdarza się) z powodu niedoinformowanych ludzi, na przykład przez zjedzenie zbyt wielu dojrzałych jagód w ciastach, więc nie rób tego. Jagody są pyszne (sam je zjadłam i są całkiem smaczne). To roślina, która jest głównym składnikiem sekretnego napoju „Latająca formuła” używanego przez czarownice od wieków.

To zioło może naprawdę sprawić, że poczujesz, że twoja dusza podróżuje, ale spożywanie zbyt dużej ilości może być śmiertelne. Może być również stosowany jako antidotum na zatrucie gazem.

Kultura

Można go rozmnażać przez wysiew nasion lub sadzonek, chociaż użycie nasion jest bardziej zalecane. Nasiona należy umieścić w gorącej wodzie na kilka godzin przed siewem. Potrzebują czasu na kiełkowanie, dużej wilgotności i ciepła, a przy zachowaniu wszystkich niezbędnych warunków kiełkowanie nie jest świetne. Rośliny docenią podłoże kompostowe z obornikiem i wilgotnym, zacienionym otoczeniem. Azotany i sole amoniaku to najlepszy nawóz do podwojenia ilości alkaloidów.

WIKIPEDIA:

Pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna L.) − gatunek wieloletniej rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Ma wiele nazw zwyczajowych: wilcza wiśnia, wilcza jagoda, psinki, leśna tabaka, belladonna. Występuje w Europie, Afryce Północnej, Azji Zachodniej. Introdukowana w części Ameryki Północnej. W Polsce także roślina uprawna i dziczejąca. Występuje głównie w południowej części kraju, roślina rzadka, objęta ochroną. Wszystkie części rośliny są trujące.

Morfologia

Pokrój

Przypomina niewysoki krzew o wys. od 50 do 150 cm.

Korzeń

W pierwszym roku palowy, rozgałęziony. W latach następnych tworzy gałęziste kłącze o średnicy do 7 cm i dużej liczbie korzeni bocznych, z kilkunastoma stożkami wzrostu.

Łodyga

Wzniesiona, w dolnej części najczęściej z trzema rozgałęzieniami, wyżej gruczołowato omszona, kanciasta, zielona, częściowo fioletowo lub brunatnie nabiegła.

Liście

Jajowate do eliptycznych, zaostrzone, całobrzegie, u nasady zwężone w krótki ogonek. Duże, do 25 cm długości i 12 szerokości, na szczytach rozgałęzień mniejsze. Na łodygach u dołu skrętoległe, wyżej zbliżone do siebie parami (prawie naprzeciwległe), z których jeden jest zawsze większy a drugi mniejszy.

Kwiaty

Pojedyncze (rzadko parami), osadzone w kątach rozgałęzień i kątach ogonków liściowych na krótkich, zwisających szypułkach. Kielich zielony, trwały, otaczający owoc, głęboko rozcięty, do 2 cm długości, korona beczułkowato-dzwonkowata, płatki krótkie, u góry brudnofioletowe, u podstawy brązowożółte, żyłkowane. Korona opada. Pręcików pięć, nitki u dołu omszone, wygięte, słupek jeden z fioletową szyjką.

Owoce

Fioletowoczarna, błyszcząca, wielonasienna jagoda wielkości wiśni. Owoc ma słodki smak. Nasiona drobne, nerkowate, brunatne. MTS wynosi od 0,6 do 1,2 g.

Biologia i ekologia

Rozwój

Bylina, hemikryptofit. W Polsce kwitnie w czerwcu i lipcu. Kwiaty zapylane są przez owady, czasem dochodzi do samozapylenia^[2].

Cechy fitochemiczne

Jest rośliną trującą. Wszystkie jej organy są trujące, przy czym największe stężenie trujących alkaloidów znajduje się w korzeniach i owocach. Owoce zawierają niemal wyłącznie atropinę, pozostałe organy – hioscyjaminę. Korzenie wyróżniają się obecnością większych ilości ubocznych alkaloidów wzmacniających działanie hioscyjaminy na mięśnie. Działanie szkodliwe alkaloidów polega na pobudzaniu przechodzącym w porażenie mózgowia, międzymózgowia i rdzenia przedłużonego oraz porażaniu układu obwodowego. Przyjmuje się za dawkę śmiertelną 10–20 owoców u dorosłych i 3–4 u dzieci, choć różnice osobnicze są znaczne. Pierwszymi objawami zatrucia jest silne pobudzenie i euforyczne halucynacje. Następnie pobudzenie nasila się aż do wystąpienia napadów szału, nierozpoznawania otoczenia, światłowstrętu, występują m.in. zaburzenia mowy, w końcu utrata przytomności i w skrajnych przypadkach zgon w wyniku porażenia oddechu podczas śpiączki^[3].

Fitosocjologia

Preferuje miejsca wilgotne, zacienione, z żyzną glebą. Wilczą jagodę można spotkać najczęściej na obrzeżach lasów i na leśnych porębach. Roślina azotolubna. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla zespołu (Ass.) Atropetum belladonnae^[4].

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta jest w Polsce ochroną od 1957 roku. W latach 1957–1995 znajdowała się pod ochroną częściową, następnie do 2014 roku pod ochroną ścisłą, a od 2014 roku ponownie podlega ochronie częściowej^[5][6][7]. Zagrożeniem dla gatunku był zbiór ze stanowisk naturalnych jako surowca dla przemysłu farmaceutycznego, co doprowadziło do zubożenia lub zaniku niektórych stanowisk. Część stanowisk znajduje się na terenach chronionych, np. w Roztoczańskim, Ojcowskim i Pienińskim Parku Narodowym^[2]. Umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii NT (bliski zagrożenia)^[8].

Zastosowanie

Roślina lecznicza

surowiec zielarski

Liść pokrzyku (Belladonnae folium) – wysuszone liście lub wysuszone liście i kwitnące, a niekiedy owocujące szczyty pędów o zawartości nie mniej niż 0,30% sumy alkaloidów w przeliczeniu na hioscyjaminę^[9]. Surowiec zawiera alkaloidy (głównie hioscyjamina, niewielka ilość skopolaminy)^[9], a poza tym flawonoidy, kwercetynę, kemferol, garbniki, kwasy organiczne^[10].

Działanie i zastosowanie

Produkowane z pokrzyku preparaty zmniejszają napięcie mięśni gładkich, działają hamująco na układ nerwowy przywspółczulny, rozszerzają źrenicę oka, zmniejszają wydzielanie wszystkich gruczołów. Znajdują zastosowanie w okulistyce podczas badania oka (atropina), a także w leczenia kaszlu, kolki nerkowej i żółciowej, astmy i schorzeń żołądkowo-jelitowych^[10].

Obecność w kulturze

Łacińska nazwa Atropa wywodzi się od imienia jednej z trzech greckich bogiń przeznaczenia. Właśnie Atropos była tą, która przecinała nić życia. Druga część nazwy belladonna to po łacinie „piękna pani”, gdyż Rzymianki używały wyciągów z rośliny jako kosmetyku rozszerzającego źrenice i nadającego im blask oraz skutecznie przyspieszającego i pogłębiającego oddech. Jej trujące jagody służyły niegdyś do trucia wilków, stąd polska nazwa wilcza jagoda.

Wilcza jagoda w tekstach kultury:

• Leonie Ossowski, Wilcze jagody, powieść, 1987
• Seweryna Szmaglewska, Wilcza jagoda, powieść, 1977
• L.P.Hartley, The Go- Between, powieść, 1953